Nie możesz uzyskać dostępu do konta?

Konstytucja RP nie penalizuje czynów zbrodni wojennych i ludobójstwa

  • 09/12/2018 12:59
  • 1

Zbrodnie wojenne i przeciw ludzkości – art. 42, 43 Konstytucji RP

Eksterminacja narodów, akty ludobójstwa są powszechnie potępiane na świecie. Doświadczenia ostatniego stulecia wytyczyły nowy kierunek w prawodawstwie, narody wzajemnie nawiązywały  pakty o nieagresji.  Polska również była stroną w zawieraniu międzynarodowych sojuszy. Z uwagi na hierarchię prawa polskiego oraz ukształtowanie polityczne wdrożono również do Konstytucji RP art. 42 i 43. Artykuły ustawy zasadniczej stanowią, iż  zbrodnie wojenne i przeciw ludzkości  nie ulegają przedawnieniu, poprzednie Konstytucje RP nie zawierały odpowiednika obecnych art. 42, 43, pojawiły się jedynie projekty obywatelskie nawiązujące do zbrodni wojennych i ludobójstwa.

Należy zauważyć, że Konstytucja RP bezpośrednio nie penalizuje czynu ludobójstwa, jedynie pośrednio wskazuje, że czyn taki nie ulega przedawnieniu. Art. 42 i 43 Konstytucji  wymusza też na ustawodawcy zakaz wprowadzania takich aktów prawnych, które mogą prowadzić do przedawnienia zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko ludzkości.

Niewątpliwie na ukształtowanie się obecnego zapisu w Konstytucji RP miały takie czynniki jak: Statut Międzynarodowego Trybunału Wojskowy, powołany w 1945 r., rezolucje Organizacji Narodów Zjednoczonych w 1946 r., Konwencja Organizacji Narodów Zjednoczonych o zapobieganiu i zwalczaniu aktów ludobójstwa z 1948 r., Konwencja o niestosowaniu przedawnienia wobec zbrodni wojennych i zbrodni przeciw ludzkości z 1968 r., Konwencja w sprawie apartheidu z 1973 r., Rzymski Statut Międzynarodowego Trybunału Karnego z 1998 r.

Pierwszy proces zbrodniarzy wojennych został przeprowadzony w Norymberdze w 1945 r., powołano wówczas Międzynarodowy Trybunał Wojskowy, organ wymiaru sprawiedliwości który powstał z inicjatywy czterech zwycięskich państw: Francji, USA, Wielkiej Brytanii, ZSSR. Na ławie oskarżonych zasiedli min: Hermann Goering – marszałek Rzeszy, Joachim von Ribbentrop – minister spraw zagranicznych, Alfred Rosenberg – ideolog partyjny NSDAP, Martin Bormann – szef kancelarii Hitlera, Rudolf Hess – zastępca Hitlera i inni. Proces przeprowadzono w systemie anglosaskim (common law). Międzynarodowy Trybunał Wojskowy procedował od 20 listopada 1945 r. do ogłoszenia wyroku, do dnia 1 października 1946 r. Dwunastu oskarżonych skazano na karę śmierci, trzy osoby na karę dożywotniego pozbawienia wolności, kolejne na 20, 15 i 10 lat pozbawienia wolności. Międzynarodowy Trybunał Wojskowy orzekł też, że organizacje  NSDAP, SS, SD, Gestapo są organizacjami przestępczymi. Statut Trybunału i wyrok został zatwierdzony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ, nazywany  Zasadami norymberskimi.

Statut Konwencji z 26 listopada 1968 r. ustanowiony w Nowym Jorku o niestosowaniu przedawnienia wobec zbrodni wojennych i zbrodni przeciw ludzkości, przywołuje proces norymberski i stanowi, że zbrodnie wojenne i akty ludobójstwa nie ulegają przedawnianiu. Treść statutu stał się wzorem do tworzenia innych trybunałów, na podwalinach Statusu Konwencji powstał min. Międzynarodowy Trybunał Karny.

W polskim prawodawstwie pojawił się zapis dopiero w obecnej Konstytucji RP o nieprzedawnianiu się ww. aktów przemocy i przybrał on postać art. 42 i 43. Zadaniem ustawodawcy jest niegenerowanie innych, podrzędnych aktów prawnych które mogą zagrozić tej instytucji tj. przedawnienie karalności oraz przedawnienie wykonania kary.

Agnieszka Gębczyńska - prawnik, doktorantka studiów doktoranckich z zakresu nauk prawnych z afiliacją przy Katedrze Prawa Karnego w Wydziale Prawa i Administracji w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika na Toruniu.

Oceń
Autor: Agnieszka Gębczyńska

KOMENTARZE

Antoni Górski 10/12/2018 18:00
Ach, ten język prawników. Dla zwykłego obywatela jak ja, jest trochę zawiły. Czyli jednak Konstytucja te czyny penalizuje. Po pierwsze w art. 42 nie zabrania karania za takie czyny ("nie stoi na przeszkodzie"). Tym bardziej, że w art. 43 takie czyny "nie podlegają przedawnieniu" i procesy mogą być wytaczane.

DODAJ KOMENTARZ

Polecane firmy

Reklama konta firmowego